Khám phá Phật giáo

Những ý niệm cốt lõi

Phật giáo bắt nguồn từ Siddhattha Gotama (tiếng Phạn: Siddhārtha Gautama — Tất-đạt-đa Cồ-đàm), người sống ở miền bắc Ấn Độ vào khoảng thế kỷ V trước Công nguyên và được biết đến là Đức Phật — “bậc Giác Ngộ”. Giáo pháp của Ngài (Dhamma) bắt đầu bằng cái nhìn trung thực về khổ hay sự bất toại nguyện (dukkha), nguyên nhân của khổ, khả năng chấm dứt khổ và con đường dẫn đến đó. Đây là Tứ Diệu Đế.

Con đường ấy thường được tóm lược là Bát Chánh Đạo: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định — hay đơn giản hơn là giới (sīla), định (samādhi) và tuệ (paññā).

Ba đặc tính được cho là hiện diện trong mọi pháp hữu vi: vô thường (anicca), khổ (dukkha) và vô ngã (anattā). Bố thí, từ ái và bi mẫn là những phẩm chất trung tâm xuyên suốt.

Những hiểu lầm thường gặp

• Phật giáo không chỉ là thiền định: đạo đức, bố thí và cộng đồng cũng quan trọng không kém.
• “Nghiệp” (kamma) là hành động có tác ý và quả của nó, không phải định mệnh.
• Không dính mắc không phải là thờ ơ; nó luôn đi cùng lòng bi mẫn.
• Trong các truyền thống Phật giáo, Đức Phật không được xem là đấng sáng tạo.

Các truyền thống lớn

Phật giáo Nguyên thủy (Theravāda) (“giáo lý của các bậc trưởng lão”) có mặt chủ yếu ở Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia, và dùng kinh điển Pāli. Các truyền thống Đại thừa (Mahāyāna) (“cỗ xe lớn”) — gồm Thiền tông và Tịnh độ tông — có mặt chủ yếu ở Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc và Nhật Bản. Các truyền thống Kim cương thừa (Vajrayāna) có mặt chủ yếu ở Tây Tạng, vùng Himalaya và Mông Cổ. Mỗi truyền thống có kinh điển, pháp tu và điểm nhấn riêng.