รู้จักพระพุทธศาสนา

แนวคิดหลัก

พระพุทธศาสนามีต้นกำเนิดจากพระสิทธัตถะโคตมะ (สันสกฤต: Siddhārtha Gautama) ผู้มีชีวิตอยู่ในอินเดียตอนเหนือราวศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสตกาล และเป็นที่รู้จักในพระนามพระพุทธเจ้า — “ผู้ตื่น” คำสอนของพระองค์ (ธรรม) เริ่มจากการมองความทุกข์หรือความไม่น่าพอใจ (ทุกข์) อย่างตรงไปตรงมา เหตุแห่งทุกข์ ความเป็นไปได้ที่ทุกข์จะดับ และหนทางสู่ความดับทุกข์ นี่คืออริยสัจ 4

หนทางนี้มักสรุปเป็นอริยมรรคมีองค์ 8 ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ — หรืออย่างง่ายคือ ศีล (sīla) สมาธิ (samādhi) และปัญญา (paññā)

กล่าวกันว่าสังขตธรรมทั้งปวงมีลักษณะสามประการ คือ ความไม่เที่ยง (อนิจจัง) ความเป็นทุกข์ (ทุกขัง) และความไม่ใช่ตัวตน (อนัตตา) ความเอื้อเฟื้อ ความเมตตา และความกรุณาเป็นคุณธรรมสำคัญตลอดทั้งคำสอน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

• พระพุทธศาสนาไม่ได้มีแค่การทำสมาธิ ศีล ทาน และหมู่คณะก็สำคัญเท่าเทียมกัน
• “กรรม” (kamma) หมายถึงการกระทำที่ประกอบด้วยเจตนาและผลของการกระทำ ไม่ใช่โชคชะตา
• การไม่ยึดติดไม่ใช่ความเฉยเมย แต่ไปด้วยกันกับความกรุณา
• ในพุทธศาสนาทุกนิกาย พระพุทธเจ้าไม่ได้ถูกถือว่าเป็นพระเจ้าผู้สร้างโลก

นิกายหลัก

เถรวาท (“คำสอนของพระเถระ”) พบมากในศรีลังกา เมียนมา ไทย ลาว และกัมพูชา ใช้พระไตรปิฎกบาลี มหายาน (“ยานใหญ่”) — รวมถึงฉาน/เซน และสุขาวดี — พบมากในจีน เวียดนาม เกาหลี และญี่ปุ่น วัชรยาน พบมากในทิเบต เทือกเขาหิมาลัย และมองโกเลีย แต่ละนิกายมีคัมภีร์ ข้อปฏิบัติ และจุดเน้นของตนเอง